امامزاده حسن ع ، تهران

پاییز 1398

عکس ها – اینجا

یک کلیپ هم مشاهده بفرمایید. - اینجا

بر اساس شجره‌نامه موجود، آن حضرت از نوادگان امامحسن(ع) و پسرعموی حضرتعبدالعظیم(ع)است. در محله به امامزاده حسن امیری (علیه السلام) معروف می باشد.

حسن بن ابوعبدالله محمد عزیزی بن احمد الخطیبی بن حسن بن جعفر بن هارون بن اسحق الکوکبی بن ابومحمد حسن بن زید بن حسن مثنی بن امام حسن مجتبی (علیه السلام)

ورودی این بنا به طرف شمال قرار دارد و اطراف آن را صحن فرا گرفته‌است. بقعه آن حضرت دارای گنبد و بارگاه و صحن وسیعی است. بین رواق و حرم مطهر، درب خاتم‌کاری‌شده زیبایی نصب است که بر روی آن با خط نستعلیق امامزاده حسن(ع) فرزند امام حسن مجتبی(ع) معرفی شده است که تاریخ آن 1276قمري می‌باشد.

بالای دیوارهای حرم حاشیهای پهن مشتمل بر آیات قرآنی است که به خط ثلث و برجسته به رنگ طلایی بر زمینه لاجوردی گچ بری شده است. گنبد بقعه با ترکیبی متناسب و موزون از کاشیهای سفید و فیروزهای بر زمینهی مشکی و کتیبهی قرآنی در دورا دور پوشیده شده و کتیبه آن نشان میدهد که مربوط به زمان ناصرالدین شاه قاجار است.

امامزاده حسن در جنوب غربی تهران در خیابان امین‌الملک میان پل امامزاده معصوم و سه راه آذری واقع شده‌است.

رواق و حرم دارای تزیینات مقرنس کاری و آیینه کاری است. تزیینات آینه کاری در سال ۱۳۵۸ شمسی توسط هنرمند معاصر محمدرضا نوید انجام گرفته‌است. در میان ضریح صندوق چوبی مشتمل بر کتیبه‌ای به خط نستعلیق اشعار و صلوات بر چهارده معصوم به‌طور بر جسته بر روی مرقد مطهر قرار دارد که از آثار زمان فتحعلی شاه قاجار است. در سال‌های اخیر در این بقعه طرح جامع عمرانی در حال اجرا است و دو شبستان وسیع، هر یک به مساحت یکهزار متر مربع در طرفین بقعه احداث گردیده است. بقعه مزبور دارای درمانگاه خیریه مجهز به بخش‌های مختلف پزشکی است.

شناسنامه محله

" ایشان (امام زاده حسن(ع)) به اتفاق فرزندش‌ شاه‌زاده‌احمد، به منطقه جی‌، حوالی شهرری‌، رسید. نزدیک کشتزاری از شخصی موسوم به سرافراز برای فرزند خویش نان خواست، و بیل سرافراز را برای آبیاری گرفت‌. سرافراز به خانه رفت و به پدرش مطلب را مطرح كرد. پدر گفت که او برود و خودش نان را می‌برد. سرافراز چون رفت‌، کشتزار خود را سرسبز و خرم ديد و چون پدرش فهمید که او از اولاد علی (ع‌) است‌ او و فرزندش را کشت‌."

 بعدها مدفن ايشان بعنوان زيارتگاه مورد استقبال اهالي قرار گرفت.

نقلی دیگر

در زمان حاکمیت عبدالملک بن مروان بدلیل سخت گیری­های فراوان بر شیعیان امامزاده حسن، که از نوادگان امام­حسن­مجتبی(ع) می‌باشند از عراق به ایران هجرت نمود و در این منطقه که در آن زمان قریه­ای به نام «جی اولیا» از ولایت ری بود رسيد. بعد از فوت آن بزرگوار این منطقه به عنوان یکی از زیارتگاه­های شیعیان درآمد و به دنبال آن هسته اولیه سکونت گزینی در آن شکل گرفت.

بر اساس روند رشد و تغییر کالبدی در سطح کلان شهر تهران و همسو با آن مراحل تکمیل و گسترش کالبدی منطقه نیز آغاز گردید. در فاصله سال‌های 1335 تا 1348 همزمان با مهاجرت جمعیت به تهران بر اثر تأثیرات حاصل از اصلاحات ارضی سال‌های1342-1340مهاجرت و اسکان جمعیت در سطح منطقه آغاز شد و به دنبال آن بخش عمدهای از اراضی کشاورزی منطقه تغییر کاربری یافت و به اراضی با کاربری شهری تبدیل شد. این روند تغییر کاربری در طول سال‌های بعد از 1348 نیز ادامه یافت تا اینکه در سال 1358 تقریبأ تمامی اراضی منطقه تغییر کاربری یافته و به اراضی مسکونی یا شهری تبدیل شده‌اند.

مکان کنونی امامزادهحسن، در گذشته پارک سوار درشبکهها از خط آهن تا امامزادهحسن بود. اطراف امامزاده حسن قبرستان بود که بعد از انقلاب به پاساژ و مغازه تبدیل شد. در خیابان امینالملک، یک کاروانسرای بزرگ وجود داشته است. (صفرعلی صفری) در زمان‌هايي كه باغات و زمين‌هاي كشاورزي وسيعي در اطراف محله وجود داشته است به سبب تردد قماربازها و زورگيرها در اين باغات جنايات و قتل‌هاي زيادي در آنها رخ مي‌داده است. (دهقان 1390)

به گفته یکی از ساکنان

" در خیابان امین الملک تا سال( 1387) زیر پل ، زمینی بود متعلق به شهرداری که در گذشته پارکینگ بوده و با نامه‌نگاری‌های شورا یاری به بازار میوه و تره بار تبدیل شده است." پاساژ نسیم که امروزه مرکز فروش کفش است،‌ در گذشته گرمابه غلامعلی بوده است. از لحاظ ساختمان کالبدی، محله دارای خیابانها و معابر کم عرض و طویل و همچنین دارای بنبست‌های فراوان میباشد که در کنار بافت فرسوده محله از مشکلات عمده محله محسوب میشوند.

بنا به گفته یکی از معتمدین محل:

 در سال های 1334 پشت خط ما دنبال خرگوش می‌گردیدیم. کل این منطقه کشت و کار بود اون سال‌ها ما یه نوجوان بودیم.قبل از انقلاب در محل ما مدرسه‌ای بود که الان شده فروشگاه بزرگ ایرانیان‌، تنها مدرسه این منطقه بوده است. پشت اینجا هم کلاً زمین‌های مزروعی و کشاورزی بوده است و به مرور تغییر کاربری دادند. زمین‌هایی که گاوداری و گاراژهای فرسوده بود به مرور تبدیل به مراکز تجاری شدند. اولین مرکز تجاری با مبل مهدی شروع و باعث توسعه و رونق تجاری منطقه گردید. پس از آن قهوه‌خانه‌ای که محل تجمع اراذل و اوباش بود به مبل سازی پریسا تبدیل گردید. بعدها با تاسیس پاساژ ایرانیان کل بافت تجاری منطقه تغییر نمود که از بانیان تغییرات تجاری این منطقه "آقای مایلی" بودند.

اهالی اکثراً کارگر نشین و زحمتکش می‌باشند. از ابتدای تغییر کاربری‌ها فضای سبز در محله امامزاده حسن وجود ندارد.

محله امامزاده حسن بصورت دو مثلت شمالی و جنوبی است که حول محور امین‌الملک شکل گرفته است. خیابان امین‌الملک بعنوان مرکز کالبدی و اقتصادی در این محله و با توجه به قرارگیری آستان امامزاه حسن در این خیابان، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کاربري‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي در جداره این خیابان مکان یافته‌اند. خصلت تجاري و زیارتی غالب در این محور باعث شده که حضور مردم در این خیابان با فراغت و تفریح نیز همراه شود و از این لحاظ خیابان امین‌الملک آوازه‌ای فرامنطقه‌اي پیدا کند.محله امام زاده حسن با 53/5 هکتار مساحت، 20/5 درصد از ناحیه و 6/5 درصد منطقه را در شمال ناحیه یک منطقه 17 شهرداری تهران به خود اختصاص داده است.

(معاونت برنامه ریزی و هماهنگی شهرداری منطقه 17) بررسی اسناد و تصاویر هوایی نشان می دهد، به سبب وجود امامزاده در این قسمت از حاشیه شهر، محله امام‌زاده حسن جزء اولین محلاتی است که در حاشیه جنوب غربی تهران قدیم تعدادی جمعیت را به خود جلب کرده است. این در حالی است که اغلب اراضی مجاور این بافت مسکونی محدود در جوار امام زاده اراضی با کاربری زراعی بوده‌اند. بنابراین سابقه سکونت در محله امام زاده حسن بیشتر از سایر محلات منطقه می باشد.

محدوده جغرافیائی این محله به شرح زیر است:

از شمال به خیابان قزوین

از جنوب به خط راه آهن تهران – تبریز

از شرق به خیابان مهمان نوازان

و از غرب به خیابان لقمان حکیم محدود می شود.

منابع :

اینجا

اینجا

اینجا